ROBUUST GROEN-BLAUW RAAMWERK

ROBUUST GROEN-BLAUW RAAMWERK

Het robuuste groenblauwe raamwerk in de gemeente Ede wordt bepaald door de kernkwaliteiten van het natuurlijke en cultuurhistorische landschap, dat als netwerk van natuurgebieden en ecologische ver­­bindingen op verschillende schaalniveaus herkend kan worden. De landschappen van de Veluwe (bos- en heidelandschap inclusief oude kampenlandschap) en de Vallei (veenontginningen, heide- en broekontginningen en kampenlandschap) met het overgangslandschap van de engen vormen de basis van het groenblauwe raamwerk. Het groenblauwe raamwerk geeft aan op welke wijze de eigenheid van de verschillende Edese landschappen, en specifiek het karakteristieke reliëf van de hoge Veluwerand en de overgang naar de lager gelegen Vallei, kan worden versterkt en welke kansen er zijn om de ecologische en cultuurhistorische waarden te benutten.

Blauwe linten als robuust watersysteem

De Veluwe vormt de oorsprong van een stelsel van beken en watergangen dat in westelijke richting afstroomt, samenvloeit en uitkomt in het Valleikanaal. Dit watersysteem is de levensader van de historische en huidige landschappen en zal in de toekomst als duurzaam watersysteem een belangrijke drager moeten zijn van ruimtelijke ontwikkelingen. Dit duurzame watersysteem kan versterkt worden door het vergroten van de waterberging in de bovenloop van het bekenstelsel bij de rand van het hoger gelegen Veluwe. De waterrijke verbindingszones Lunterse Beek en Lunterse Beek-Rijn vormen het primaire groenblauwe raamwerk in de Vallei. Op de Veluweflank (overgangslandschap met de grondwaterfluctuatiezone)) zal er in de toekomst wateroverlast ontstaan als er geen maatregelen worden genomen

Een mogelijke koers met integrale oplossingsrichtingen wordt gegeven in de Blauwe Omgevingsvisie 2050 van het Waterschap Vallei en Veluwe (BOVI 2050) voor de gemeente Ede, zoals:

  • Vitale blauwe motor
    • Behoud en versterking bescherming grondwateraanvulling (blauwe hart)
    • Vergroten van infiltratiemogelijkheid op de Veluwe in combinatie met droge natuur (stuifzand en heide)
    • Lokale zelfsturing om water in haarvaten te houden
  • Dynamische bronlandschappen op de flank
    • Infiltratiecapaciteit vergroten in stad en land
    • ‘Nieuwe’ natte gebieden als natuurontwikkeling inzetten
    • Fluctuatiezones rond steden in zetten voor drinkwater
    • Geen stad in een ‘gat’
    • Vasthouden en infiltreren water in klimaatmantel, groenblauwe corridor als drager voor ruimtelijke ontwikkeling met ruimte voor water
    • Water vast houden in robuust en natuurlijk brongebied
  • Robuust watersysteem van bron tot monding
    • Infiltratiecapaciteit en sponswerking bodem vergroten in stad en land
    • Maximaal water vasthouden van bovenloop beek naar beeklandschap
    • Robuuste zichtbare beken ook in het stedelijke gebied
    • Schoon riool- en regenwater als schone bron voor het watersysteem
    • Waterbergingsgebied met natuurlijk moerasland en natte landbouw
  • Kringlooplandschappen op levende bodems
    • Circulaire, natuurinclusieve landbouw binnen de randvoorwaarden van een duurzaam bodem- en watersysteem
  • Waterinclusieve, bebouwde omgeving
    • Vergroten zichtbaarheid en beleving water in de stad
    • Stedelijke ontwikkeling koppelen aan klimaat- en duurzaamheidsopgaven
    • Circulair en CO2-neutraal ontwerpen
    • Klimaatmantel rond stedelijke kernen op de flank, buffering stedelijk hemelwater en grondwater
    • Ontwikkeling van duurzame stedelijke landschappen gestuurd door het natuurlijke watersysteem
    • Robuust brongebied vrijhouden van ‘klassieke’ grootschalige stedelijke ontwikkeling
    • Windcorridors in combinatie met versterking infiltratie in het bos ter verkoeling van het stedelijke gebied
    • Waterinclusief maken van bestaand stedelijk gebied. Grootschalige warmtevoorziening voor stad(sdeel), thermische energie uit afvalwater (TEA)

Groene lopers voor ecologie en biodiversiteit en kwaliteit (GNN en NSW landgoederen)

De groene lopers van de gemeente Ede kunnen in drie zones worden onderverdeeld:

  • De Veluwe; de hooggelegen stuwwal met stuifzand en uitgestrekte bos- en heidegebieden met enkele verspreid voorkomende bouwlanden (kampen), de vele NSW-landgoederen zoals onder andere landgoed De Hoge Veluwe met het Jachtslot St. Hubertus en de natuurgebieden van het Gelders Natuurnetwerk (GNN) met allerlei verbindingszones (ecologische poorten en ecoducten).
  • Het overgangsgebied; een bijzonder waardevolle landschapsgradiënt (helling) tussen de hooggelegen stuwwal en het laaggelegen veengebied met de stedelijke kernen Ede, Bennekom en Lunteren, de Doesburger eng (en overige engen), het Kasteel Hoekelum (Bennekom) en het Landgoed Kernhem (Ede)
  • De Gelderse Vallei; met het dekzandgebied waarin op hoger gelegen dekzandruggen de bebouwing concentreert en in de lagere delen stroomgebieden van beken en oude beeklopen liggen, en het laaggelegen veengebied met aaneengesloten, weidegebieden. De waterrijke verbindingszones Lunterse Beek en Lunterse Beek-Rijn maken deel uit van de ecologische hoofdstructuur en verbinden de Veluwe, de natuurgebieden in de Vallei, de Utrechtse Heuvelrug en het Rivierenland. Ecologische verbindingen vormen een aanvulling op het primaire groenblauwe casco in de Vallei

Een mogelijke koers met integrale oplossingsrichtingen voor het groene raamwerk zijn:

  • Robuust landgoedversterkingsplan
    • Landgoederen koppelen aan de diversiteit aan (stedelijke) landschappen
    • Verbinden van robuuste groene (erfgoed) structuren zoals de lanen en oudere bossen
  • Dynamisch biodiversiteitssysteem koppelen aan droge, nat-droge en natte eco-verbindingszones (PGR-Visie)
    • Kleinschalig aantrekkelijk landschap met hoge biodiversiteit
    • Meer groen en biodiversiteit in steden en dorpen
  • Vitale hoofdgroenstructuur vanuit landschap naar de stedelijke kernen
    • Biodiversiteitsplan, bloemrijke dorpen en steden
    • Waterinclusieve groene stads- en dorpsranden (ook voor de buurgemeenten, Veenendaal en Wageningen
    • Ruimte voor voedselbossen en hoogstamboomgaarden

Koppelkansen voor kwaliteit (cultuurhistorie en recreatieve routes)

Een robuust groenblauw raamwerk is een noodzakelijk kader voor de ontwikkeling van stedelijke gebieden in relatie tot de ondergrond, het watersysteem en de ecologische infrastructuur met de karakteristieke kenmerken van het landschap en erfgoed. Bij toekomstbestendige opgaven ligt de focus op de stedelijke randzones, waar de druk op het landschap het grootst is, en bij de herstructurering van bestaande stedelijke kernen, waar de problemen op het gebied van leefbaarheid en wateroverlast actueel zijn.

Het robuust groenblauw raamwerk vormt als het ware de klimaatbestendige ecologische infrastructuur die bestaat uit een ruim palet van ecosystemen (groen en blauw) vanuit het landschap naar de stedelijke kernen. Het raamwerk biedt koppelkansen voor kwaliteit als het gaat om het versterken van onder andere de cultuurhistorie en erfgoed zoals:

  • een ruimtelijke kader voor recreatieve routes (oude wegen en paden) voor wandelaars, fietsers en ruiters
  • het voorzien van voedsel en schoon water van klimaat, hittestress
  • het reguleren van watermanagement
  • het ontwikkelen van ecosystemen voor planten en dieren
  • het verbeteren van de leefomgeving als het gaat om eigenheid, identiteit en betrokkenheid
LEGENDA GELDERSE VALLEI

GROEN

  • Ecologische verbinding (provincie)
  • Groene verbinden (gemeente)

BLAUW

  • Nieuwe natte gebieden als natuurontwikkeling
  • Waterbergingsgebied
  • Groene-blauwe grens Veenedaal – gemeente Ede
LEGENDA VELUWEFLANK

GROEN

  • Versterken van engen
  • Benutten van Landgoederen
  • Groene wiggen
  • Windcorridors in combinatie met versterking infiltratie

BLAUW

  • Klimaatmantel, infiltratiecapaciteit vergroten
  • Fluctuatiezone waterberging vergroten in brongebied
  • Nieuwe natte gebieden als natuurontwikkeling
LEGENDA VELUWE

GROEN

  • NSW en GNN-gebieden

BLAUW

  • Gebied voor grondwateraanvulling (blauw hart)
  • Versterken infiltratie (stuifzand en heide)
Menu